भौगोलिक समालोचनामा सीमोल्लङ्घनको अवधारणा Bhaugolik Samalochanama Simollanghanko Avadharana

Abstract

भौगोलिक समालोचना इ सं १९९०-को दशकदेखि विशेष चर्चामा आएको एउटा साहित्यिक अध्ययन पद्धति हो। बर्ट्रान्ड वेस्टफललाई यसको प्रवर्तक मानिन्छ। उनीद्वारा लिखित जियोक्रिटिसिज्म : रियल एन्ड फिक्सनल स्पेसेस् पुस्तक भौगोलिक समालोचनाको प्रमुख पुस्तक हो। कालस्थानिकता, सीमोल्लङ्घन र सान्दर्भिकता भौगोलिक समालोचनाका तीनवटा प्रमुख आधारहरू हुन्। प्रस्तुत शोध पत्रमा तीमध्ये सीमोल्लङ्घनको मात्र चर्चा गर्दै त्यसको प्रयोग र प्रकृतिको अध्ययन गर्ने प्रयास गरिएको छ। सीमोल्लङ्घनले साहित्यिक पाठमा प्रयुक्त स्थान र त्यसको अवकाशलाई कसरी हेर्दछ र त्यसको अभिप्राय के हो भन्ने कुराको चर्चा प्रस्तुत शोध पत्रमा गरिएको छ। प्रस्तुत शोध पत्र बर्ट्रान्ड वेस्टफल, हेनरी लेफेब्भ्रे, एड्वर्ड सोजा र मिसेल फुको जस्ता अध्येयताहरूका स्थान सम्बन्धी सिद्धान्तहरूमा आधारित छ। प्रस्तुत शोध पत्रले सीमोल्लङ्घनलाई अवकाशीय, कालस्थानिक, आख्यानात्मक तथा सामाज सांस्कृतिक सीमाहरूलाई अस्थिर वा तरल पार्ने बहुआयामिक प्रक्रियाका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।